احکام نون ساکنه
1-اظهار
کلمه ی اظهار به معنای ((ظاهر کردن-آشکار نمودن)) ودر تجویدعبارت است از:
اداء حرف از مخرج آن
هرگاه نون ساکنه قبل از ((حروف شش گانه حلقی))واقع شود اظهار می گردد.
یعنی نون به صورت طبیعی واصلی خود و بدون هیچ گونه دخل وتصرف از مخرجش ادا میشود.
حروف حلقی عبارت اند از:<<ء - ھ – ع -ح –غ –خ >>
|
|
دریک کلمه |
بین دو کلمه |
با تنوین |
|
ء - ا |
یَنْأوْنَ |
مِنْ اَمْرِهِمْ |
کٌلٌّ امَنَ |
|
ھ |
مِنْ هُمْ |
اِنْ هُوَ |
فَریقاً هَدَی |
|
ع |
اَنْعَمْتَ |
مَنْ عَمِلَ |
سَمیعٌ عَلیمْ |
|
ح |
تَنْحِتُونَ |
فَمَنْ حَجَّ |
حَکیمٌ حَمِیدٌ |
|
غ |
فَسَیُنْغِضُونَ |
مِنْ غِلٍّ |
قَوْلاً غَیْرَ |
|
خ |
اَلْمُنْخَنِقَةُ |
مِنْ خَیْرٍ |
حَکِیمٌ خَبِیرٌ |
2-ادغام:
ادغام درلغت به معنای ((ادخال-داخل نمودن))ودر تجوید عبارت است از:
حذف حرف ساکن ومشدد نمودن حرف بعدی
هرگاه نون سا کنه قبل از یک از حروف <<یَرْ مَلُون>>یعنی(ی – ر - م – ل – و – ن )واقع شود ،نون ساکنه در آن حرف ادغام میشود.یعنی نون ساکنه خوانده نمیشود و
به جای آن حرف مذکور مشدد اداء میشود.
باید توجه کرد که ادغام نون ساکنه در چهار حرف <<یمون>> همراه با <غُنَّة> ودر دوحرف <<ل-ر>> بدون غنّه است.
منظور از غنّه این است که در هنگام ادغام نون ساکنه در چهار حرف <<یمون>>،صدا از بینی خارج شده و کمی کشیده شود (دوحرکت) اما در دوحرف ((ل –ر)) ادغام بدون صدای غنه بوده وکشش هم ندارد(مهم)
مثال وتمرین:
|
ادغام با غنّه |
ی |
مَنْ یَهْدِی |
اِنْ یَسْرِقْ |
اَیَۃً یُعْرِضُوا |
|
م |
مِنْ مٰالٍ |
وَمَنْ مَعَهُ |
رٰاضِیۃً مَرْضِیة | |
|
و |
مَنْ وُجِدَ |
مِنْ وَلیٍّ |
یَوْمَئِذٍ وٰاجِفَة | |
|
ن |
عَنْ نَفْسٍ |
اِنْ نَحْنُ |
نَفْسٌ وٰاحِدَة |
|
ادغام بدون غنّه |
ل |
اِنْ لَبِثْتُمْ |
مِنْ لَدُنْکَ |
مَتَاعاً لَکُمْ |
|
ر |
مِنْ رَبِّکُمْ |
مِنْ رِبَاطِ |
مَثَلاً رَجُلاُ |
*نکته 1:در چهار کلمه ((دُنْیٰا - بُنْیٰانٌ – قِنْوٰانٌ – صِنْوٰانٌ )) که نون ساکنه و حرف یر ملون در یک کلمه قرار گرفته است،ادغام صورت نمی گیرد ونون اظهار میشود.
نکته 2:درمورد ((یس ۞والقران الحکیم)) و((ن۞والقلم ومایسطرون))نیز در صورت وصل حروف مقطعه به آیه بعد ،نون اظهار میشود.
3-اقلاب
اقلاب به معنای ((دگرگون شدن-تبدیل نمودن)) ودر تجوید عبارتست از:
تبدیل کردن نون ساکنه به میم
این کار زمانی صورت می گیرد که نون ساکنه به حرف ((ب)) برسد .
مثال:مِنْ بَعْدِ مِمْ بَعْدِ
دقت کنید که صدای ((م)) ایجاد شده باید از فضای بینی وبه همراه کمی کشش اداء شود(غنّه)
مثال وتمرین: مُنْبَثّاً – اَنْبِیٰاءُ – اَنْبِئْهُمْ – فَانْبِذْ - فَانْبَجَسَتْ – مِنْ بَعْدِ - مِنْ بُطُونِ – مَنْ بَعَثَنَا – مِنْ بَقْلِهَا – اَمَداً بَعیدًا – بَصیرٌبِالْعِبٰادِ – سَمِیعٌ بَصیرٌ
4- اخفاء
اخفاء به معنای ((مخفی کردن))ودر تجوید عبارتست از:
اداء نون ساکنه با حالتی بین اظهار وادغام
نون ساکنه نزد بقیه حروف (حروف مابقی) اخفاء میگردد.
در این حالت ،نون از مخرج خود اداء نمی شود (یعنی سرزبان به محل خروج نون نمی چسبد) بلکه فقط صدای آن ازفضای بینی خارج میشود(غنّه) لذا کمی هم باید کشیده شود وسپس حرف بعدی تلفظ گردد.
|
|
دریک کلمه |
در دو کلمه |
باتنوین |
|
ت |
اَنْتُم |
وَاِنْ تُبْتُمْ |
یَوْماً تُرْجَعونَ
|
|
ث |
مَنْثُوراً |
مِنْ ثَمَرَةٍ |
خَیْرٌثَوَاباً |
|
ج |
اَنْجَیْنَا |
اِنْ جائَکُمْ |
لِکُلٍّ جَعَلْنٰا |
|
د
|
عِنْدَهُمْ |
مِنْ دٰارِهِمْ |
قِنْوٰانٌ دٰانِیَةً |
|
ذ |
اَنْذِرَهُمْ |
مِنْ ذُرِّیَّةِ |
یَتِیماً ذٰامَقْرَبَةَ |
|
ز |
اَنْزَلَ |
مَنْ زَکّٰیهٰا |
نَفْساً زَکِیَّةً |
|
س |
اِنْسَانٌ |
اَنْ سَیَکُونَ |
لَیٰالٍ سَوِیاً |
|
ش |
اَنْشَاءْنا |
مِنْ شَرِّ |
غَفُورٌ شَکورٌ |
|
ص |
یَنْصُرُکٌمْ |
اَنْ صَدُّوکُمْ |
رِیحَاً صَرْصَراً |
|
ض |
مَنْضُودٍ |
مِنْ ضَعْفٍ |
قَوْماً ضٰالّینَ |
|
ط |
قِنْطٰارٍ |
مِنْ طِینٍ |
صَعِیداً طَیِّباً |
|
ظ |
اُنْظُرْ |
مَنْ ظَلَمَ |
ظِلاًّ ظَلِیلاً |
|
ف |
اَنْفُسَهُمْ |
مِنْ فَضْلٍ |
خٰالِداً فیها |
|
ق |
یَنْقَلِبُ |
مِنْ قَبْلِ |
سَمِیعٌ قریبٌ |
|
ک |
عَنْکُمْ |
مَنْ کٰانَ |
قَوْلاً کَرِیماً |